Reactie toevoegen

Wim Van Isacker
Wij zijn al KunstGroepBrugge al 2 jaar betrokken bij het proces rond de Toekomst van Brugge. Wij verhuren op dit moment via leegstandsbeheer 28 ateliers in Brugge aan kunstenaars. We doen dit al meer dan 4 jaar en krijgen wekelijks vragen naar atelierruimte die we niet kunnen beantwoorden wegens geen plaats. Een we maken dan eigenlijk nog quasi geen reclame hiervoor. Natuurlijk steunen we dit initiatief en natuurlijk is hiervoor vraag in Brugge. Laat het echter een zo pluralistisch en laagdrempelig mogelijk initiatief zijn waar betaalbare ruimte is voor elke creatieveling en waarbij niet direct waardeoordelen over die creativiteit uitgesproken worden. We moeten echter wel eens vooruitgang boeken en niet blijven palaberen. Hieronder de tekst die wij als VZW in april vorig jaar aan het stadsbestuur bezorgden n.a.v. de Toekomst van Brugge. Hadden wij weet gehad van de mogelijkheid van deze locatie dan had deze locatie zeker als voorbeeld in onze oproep gestaan. De oproep is nog altijd actueel en kan o.i. zeker ingevuld worden in dit initiaitief. Ruimtevragen “De toekomst van Brugge”: vragen naar ruimte. Onder de noemer “De toekomst van Brugge” is door het bestuur een oproep gedaan naar de Bruggelingen om hun ideeën voor de toekomst van en de leefbaarheid van de stad kenbaar te maken. Er zijn zo’n 320 ideeën opgegeven. In de verdere werking wordt een aantal gelijkaardige ideeën geclusterd en wordt verder gewerkt rond de uitwerking van deze clusters. Er zijn zo’n 10 clusters. Er zijn verschillende ideeën die vragen naar een ruimte om een activiteit te kunnen organiseren. De ideeënindieners kunnen op vrijwillige basis wel zelf de activiteit organiseren maar het ontbreekt hen aan een (betaalbare) plaats om die activiteit ook te kunnen organiseren. Voorbeelden hiervan zijn: - buurtbakhuis - breigezellen - creatief café - naaioma’s - een creatief centrum - huis van de sport (men vraag hier vooral gewoon “vergaderruimtes”) - Workshops voor toeristen in Brugge - kunsten-lab - Fab Lab - Residentennetwerk Brugse Kunstenaars - Samen creatief werken - Ondernemerscentrum - Co-working plaats - Volkskeuken - Ecohuis - Ateliers voor kunstenaars - Enorm veel “creatievelingen, ondernemers, …” die eigenlijk gewoon een ruimte zoeken om iets te doen. En als je dat van iets dichter bekijkt: - heel veel activiteiten die perfect samengaan - heel veel activiteiten die elkaar kunnen versterken - heel veel activiteiten die geen “dure” infrastructuur vergen Maar vooral mensen die popelen om samen met anderen iets te doen en die daar geen plaats voor vinden.   Ruimtevragen “De toekomst van Brugge”: vraag naar functie geven aan gebouwen. Anderzijds blijkt ook dat een aantal ideeën betrekking hebben op gebouwen waarvan de inwoners van Brugge schrik hebben dat de huidige functie zou kunnen verdwijnen of waar momenteel gewoon geen functie is (leegstand). Voorbeelden hiervan zijn: - Beursgebouw - Kasteel Minnewaterpark - Poortersloge - Politiekantoor Beursplein - Cinema Liberty - Kerk- en kloostergebouwen - Een “ex” biedt veel kansen - Tijdelijke invulling gebouwen - Nijverheidschool Naast deze plaatsen waarvoor ideeën gekomen zijn zijn er nog vele andere gebouwen die nu reeds of binnenkort onder deze noemer kunnen vallen. Denk maar aan kasteel Ryckevelde, rusthuis Minnewater, provinciaal hof, voormalige cinema’s (in Smedenstraat, Hoogstraat), VTI, … Er zijn dus blijkbaar gebouwen in Brugge die “functieloos” zijn (of die dreigen functieloos te worden) en er zijn dus anderzijds mensen die op zoek zijn naar een locatie om maatschappelijk zinnige activiteiten te kunnen doen. Is dan niet iets dat normalerwijze omschreven wordt als een WIN-WIN ? Wij vragen dan ook aan het bestuur om deze vraag naar ruimte ernstig te nemen. Wij zijn er van overtuigd dat mits creatief en verstandig inrichten van gebouwen het perfect mogelijk moet zijn om één of meerdere ruimtes in Brugge te hebben die perfect voor veel van deze vragen een oplossing kunnen bieden. Wij zijn er bovendien van overtuigd dat veel van deze ideeën eigenlijk samen horen en mekaar nog kunnen versterken. De dynamiek die bij deze mensen zit maakt dat zij perfect kunnen zorgen voor de organisatie van de activiteiten en dat daar niet noodzakelijkerwijze veel subsidies zullen voor nodig zijn. Het is de infrastructuur die ontbreekt. Hoe kan het bestuur hier op inpikken en deze vraag naar ruimte positief ondersteunen ? Over de grenzen van de stad heen kijken leert ons dat dit op verschillende manieren kan. Korte termijn: tijdelijk gebruik Een actief leegstandsbeleid kan voor de korte termijn en in ieder geval voor een tijdelijke oplossing zorgen. Dit het is het actief inzetten van leegstaande gebouwen als ruimtes waar bovenstaande activiteiten toegelaten en zelfs gestimuleerd worden. Dit leegstandsbeleid heeft een positief effect op de leefbaarheid van een stad (was is meer deprimerend dan en lange tijd leegstaand gebouw). Een actief leegstandsbeleid kan zowel gevoerd worden met het publiek als met het privaat patrimonium. Brugge heeft als bestuur (tezamen met OCMW) verschillende panden in eigendom die af en toe leegstaan en dat soms voor langere periodes. Veelal zijn deze gebouwen geschikt om aan bovenstaande ruimtevraag te voldoen. Bovendien zal het opgerichte autonoom stadsontwikkelingsbedrijf ook een actieve rol op de vastgoedmarkt kunnen spelen waardoor ook in functie van gewenste ontwikkelingen panden aangekocht worden die in afwachting van ontwikkeling een tijdelijke functie kunnen krijgen. Ook de private markt kan zeker ingezet worden om tijdelijk gebruik te stimuleren. Eens stad kan t.o.v. private ontwikkelaars die ook soms jaren werk hebben om hun projecten “rond” te krijgen een actief leegstandsbeleid voeren en private eigenaars stimuleren om panden ter beschikking te stellen om aan bovenstaande ruimtevragen te voldoen. De voorbeelden van dergelijk beleid zijn legio: Gent, Antwerpen, Leuven , Mechelen, Hasselt … Allemaal steden die dergelijk beleid voeren en die enerzijds tijdelijk ruimtegebruik stimuleren door eigen panden in te schakelen maar ook actief de private markt stimuleren om zich ook in te schakelen in projecten van tijdelijk gebruik. In de meeste steden stopt het daar niet bij en worden organisaties die zorgen voor de “invulling” van het tijdelijk gebruik ook logistiek en financieel ondersteund. Middellange termijn: coöperatie “Creatief Centrum Brugge” Uitgaande van de gedachte dat: - de organisaties die met “ruimtevragen” zitten voornamelijk op zoek zijn naar betaalbare ruimtes om hun activiteiten te kunnen doen; - veel van deze organisaties kunnen samenwerken met elkaar en dat die samenwerking zowel kan bestaan uit het delen van ruimtes als het samen organiseren van activiteiten; - veel van deze organisaties zelf wel kunnen instaan voor het beheer van de ruimte het organiseren van de activiteiten; kan nagedacht worden over het oprichten van een coöperatieve die instaat voor het inrichten en het beheren van een “Creatief Centrum Brugge”: een plaats waar ruimte is om bovenstaande activiteiten te organiseren en waar vooral kan ingespeeld worden op de steeds wijzigende vragen naar ruimtes voor creatief werken in Brugge. Het voordeel van een coöperatie is dat zowel het bestuur als de deelnemende organisaties als sympathiserende bedrijven en individuen kunnen instappen en meefinancieren aan de inrichting en het beheer van een dergelijk centrum zonder dat daarbij één partner (overheid/privé) de “overhand” heeft in het beheer. Dit is de beste garantie dat het pluralistisch beheerd kan blijven en dat ook bij wijzigende noden organisaties kunnen in- of uittreden. Doordat de coöperatie ook instaat voor het beheer van het “Creatief Centrum Brugge” kunnen de gegenereerde inkomsten ook 100 % geïnvesteerd worden in de exploitatie en het onderhoud van het Creatief Centrum Brugge”. De coöperatie kan ook instaan voor personeelsbeheer. De verschillende organisaties die een ruimtevraag hebben stappen mee in de coöperatie en staan zelf in voor het financieel en inhoudelijk sluitend maken van hun ruimtebehoefte. De overheid brengt in dergelijke coöperatie één of meerdere gebouwen, via een erfpacht, in de coöperatie in, de coöperatie zorgt voor de financiering van de inrichting en het beheer. Het spreekt vanzelf dat het oprichten van een dergelijke coöperatie niet op korte termijn kan gerealiseerd worden en dat uitgaande van: - een grondige analyse van de reële ruimte-vragen (welke ruimte, met welke inrichting, voor welke periode, …); - een grondige analyse van de financiële draagkracht voor de “ruimtevragen”: welke financiële middelen kunnen de organisaties zelf genereren, via hun activiteiten, in functie van het investeren in ruimtes of het huren van ruimtes ? ; - een grondige analyse van een reële verbouwing: het matchen van de ruimtevragen aan een bestaand, te verbouwen gebouw, zal gebouw per gebouw een andere kostprijs leiden; de haalbaarheid van het oprichten van een coöperatie kan bepaald worden. Een alternatief voor een dergelijke coöperatie is dat het bestuur zelf met eigen middelen en eigen personeel een dergelijk “Creatief Centrum Brugge” uitbouwt en exploiteert. Wij vermoeden dat het financieel plaatje hiervan voor het bestuur een stuk hoger zal liggen, de realisatie langer op zich zal laten wachten en dat het “Creatief Centrum Brugge” dan minder dynamisch zal kunnen werken. Wat echter in onze ogen nog veel belangrijker is dat in dat geval de organisaties niet geresponsabiliseerd worden. Waarom zou het bestuur investeren in een “Creatief Centrum Brugge” Wij zijn van mening dat een dergelijk creatief centrum een noodzaak is voor de dynamiek van de stad en voor het vermijden van de “creativity drain” die Brugge al jaren kent: moeten we er echt trots op zijn dat de grootste concentratie aan creatieve Bruggelingen in Gent woont ? Dergelijke activiteiten kunnen er ook voor zorgen dat creatievelingen in Brugge de stap wagen om ondernemer te worden. E dat is dan weer goed voor de tewerkstelling in de regio. Maar zie het vooral niet als alleen gericht op “de professionals”: de ideeën zijn in essentie een oproep om een locatie te hebben waar plaats is voor creatieve kruisbestuivingen, waar ideeën kunnen botsen, maar waar het ook gewoon “gezellig” mag zijn. Maak misschien eens de vergelijking met sportinfrastructuur. Het is blijkbaar absoluut geen discussie dat er voetbalpleinen, zwembaden, sporthallen en dies meer moeten zijn. Het is blijkbaar ook geen discussie dat “de overheid” zorgt voor die infrastructuur en zorgt voor de personele omkadering (we gaan toch niet zeggen dat elke voetbalclub moet zorgen voor zijn eigen voetbalplein, elke volleybalclub voor zijn eigen sporthal, elke zwemmer voor zijn eigen zwembad, …). Waarom zou dat dan voor bovenstaande, maatschappelijk even relevante activiteiten als sport, wel ter discussie moeten staan ? Beleidsverantwoordelijken mogen zich niet wegsteken achter “er is geen budget” om ideeën van burgers af te schepen, toch zeker als je eerst bewust een oproep doet naar de burger om ideeën te geven. Het voeren van een beleid is het maken van keuzes. Het niet vrijmaken van middelen om nieuwe initiatieven te ondersteunen is evengoed een beleidskeuze als de keuze om die middelen wel ter beschikking te stellen. Wij zijn er van overtuigd dat we samen met het bestuur er bovendien kunnen voor zorgen dat deze maatschappelijke vragen kunnen ingevuld worden zonder dat dat fortuinen hoeft te kosten aan een bestuur: onze suggesties, zowel voor tijdelijk gebruik als voor de oprichting van een coöperatieve, zijn voorbeelden hiervan die verder met het bestuur kunnen uitgewerkt worden. Doe de oefening concreet Wij zouden graag voorstellen om bovenstaande oefening niet vrijblijvend te doen, maar heel concreet na te denken over ofwel tijdelijk gebruik en/of de oprichting van een coöperatieve. Concreet wil dit dan zeggen dat je dat ook effectief doet voor een concrete locatie. Een eerste suggestie voor locatie is het voormalig politiekantoor in de Hauwerstraat. Het bestuur heeft beslist om van het voormalig politiekantoor in de Hauwerstraat een “studentencentrum” te maken. Een locatie waar studenten kunnen vergaderen, ateliers hebben, samen activiteiten kunnen organiseren, … Is dit niet de omgekeerde wereld ? Is diezelfde investering niet perfect bruikbaar voor het grootste deel van bovenvermelde vragen ? Waarom een “creatief centrum” exclusief voor studenten maken ? Studenten zijn passanten waarvan er af en toe eentje blijft hangen. Is het niet veel beter zo’ infrastructuur voor Bruggelingen te hebben en die ook beschikbaar te stellen aan studenten ? De tijd van monofunctionele gebouwen is al lang voorbij, ook de tijd van gebouwen gericht op één specifieke doelgroep is voorbij. Een tweede mogelijke suggestie, op iets langere termijn, is het rusthuis Minnewater, dat volgens persberichten zou gesloten worden tegen 2019. Dit immens gebouw op deze locatie biedt enorm veel mogelijkheden voor Brugge en is waarschijnlijk slechts voor een deel nodig om aan bovenstaande ruimtebehoeftes een antwoord te kunnen bieden. Het zou jammer zijn dat het bestuur geen keuzes maakt en dit patrimonium dat geplaatst is met gemeenschapsmiddelen dezelfde weg te laten opgaan als het Oud Sint-Jan. Oproep Wij durven dan ook aan het bestuur te vragen om: • werk te maken van een permanente locatie voor een creatief centrum in Brugge en de nodige middelen voor inrichting en beheer van dergelijk centrum te voorzien; • actief mee te denken in een concrete denkoefening rond één of meerdere gebouwen in Brugge die (deels) kunnen ingeschakeld worden voor de realisatie van een “Creatief Centrum Brugge” • er voor te zorgen dat dit creatief centrum een open huis is waar veel activiteiten terecht kunnen; • er voor te zorgen dat dit creatief centrum laagdrempeling is en dus toegankelijk voor jong en oud, professioneel of amateur, maar ook pluralistisch en betaalbaar; • er voor te zorgen dat er parallel hieraan een actief leegstandsbeleid gevoerd wordt in functie van tijdelijk gebruik door creatievelingen en dat zowel voor publieke gebouwen als private gebouwen, waardoor dus naar samenwerking met eigenaars en projectontwikkelaars moet gestreefd worden; • het autonoom stadsontwikkelingsbedrijf ook hiervoor expliciet een taakstelling te geven.