Ontsluiting Kraanrei en maritiem museum in Poortersloge

Tony Willems
Historische stad in ontwikkeling - Reien en andere waterwegen, Historische stad in ontwikkeling
Besproken

Kraanrei

Drie zijden van het 'Groot Vierkant' waarbinnen de eerste graven van Vlaanderen zich in de 9e eeuw tegen de Vikings verschansten (< de Groenerei, de Sint-Annarei en de Spiegelrei), staan duidelijk als water ingekleurd op de plattegrond van de Brugse binnenstad. De vierde zijde ontbreekt en is niet ingekleurd. Dit gaat over de Kraanrei. Deze bestaat nog steeds, maar is overwelfd en loopt onder de huizen door.

Hoe zou deze er momenteel uitzien? Kan hier geen gedeelte van zichtbaar gemaakt worden voor het publiek? 

Op een infopaneel op het Jan van Eyckplein staat een foto van die overwelfde Kraanrei. Zo te zien is ze verscheidene meters breed en hoog en heeft ze een gemetseld tongewelf. Ze is wel 500 meter lang, loopt ondergronds van het einde van de Spiegelrei tot achter de H. Bloedbasiliek en maakt een brede bocht onder het Kraanplein. De overwelving is op geen enkele plaats zichtbaar.

Die ontsluiting kan het best gebeuren in de kleine tuin naast de Poortersloge. Volgens de plannen loopt de overwelving precies onder die tuin, iets dichter bij de straat dan bij de muur van de Poortersloge. Onderaan de toren van de Poortersloge geeft een poortje in de kelderverdieping toegang tot die tuin. Het is mogelijk om vanaf het poortje een gang te maken in de tuin door het gras en trappen naar beneden tot aan de gewelven van de vroegere Kraanrei.

Deze 18de eeuwse constructie met tongewelf is de moeite van het ontsluiten waard. Helemaal spectaculair wordt het wanneer een opening in de muur kan / mag gemaakt worden en een constructie (gesloten glazen cabine?) aangebracht die de bezoekers in staat stellen de overwelving lijfelijk binnen te gaan.

Bovengronds is dat alles aan het zicht onttrokken aangezien de tuin aanzienlijk lager ligt dan de aanpalende straten en hij afgeboord is met een zware borstwering, een paar bomen en hoge struiken. Voor die werken moeten geen gebouwen afgebroken worden. Alleen een stuk haag en enkele vierkante meter gras zouden sneuvelen.

 

Poortersloge
 

De poortersloge, de toegang tot de ontsloten Kraanrei en de tuin zijn sinds 2014 eigendom van de stad. 

De kelderverdieping van de Poortersloge kan gelinkt worden aan de geschiedenis van de Kraanrei.

De Poortersloge - die momenteel leeg staat - was één van de belangrijkste gebouwen van het laatmiddeleeuwse Brugge, gelegen middenin de toenmalige haven en Natiehuizen.
Aangezien de ontsloten Kraanrei het best bezocht kan worden via de kelderverdieping van de Poortersloge, verdient het aanbeveling in één of meer kelderruimten duiding te geven over de Kraanrei en de Poortersloge.
Zo kunnen er ook het Tolhuis, de pijndershuisjes, de stadswaag, de Waterhalle, de stadskraan, de kranekinders, het huis Ter Beurze, de vele Natiehuizen, de vroegere havenactiviteiten - kortom het belang van Brugge als wereldhaven in de 13de tot 15de eeuw - de tijd van het Hanzeatische en kosmopolitische Brugge, gedocumenteerd en geïllustreerd worden. Dat komt in geen enkel stedelijk museum aan bod.
Bij uitbreiding kan de hele maritieme geschiedenis van de stad een plaats krijgen, de (uit)bouw van de haven van Zeebrugge tot de huidige situatie van Port of Zeebrugge.

Zo krijgen een keldergedeelte van de Poortersloge als maritiem museum, en de ontsloten Kraanrei als waterbouwkundig erfgoed, samen een museale functie.

Reactie

francine geldof
Goed idee, en voor één keer ook iets origineels dat we hier nog niet kennen. Ik ben er van overtuigd dat veel Bruggelingen nieuwsgierig zullen zijn!
Jozef Gorissen
Een archeologisch historisch project met een grote betekenis en aantrekking voor Bruggeling en bezoeker. Moet men niet nu reeds de bewoners van de stad doen wennen aan de idee dat de Kraanrei ooit weer open gemaakt wordt, dat de zogenaamde aangespoelde gronden ernaast (en die zijn erg breed!), die nu grotendeels volgebouwd staan met verschrikkelijk lelijke constructies op termijn moeten vrijgemaakt worden, dat de huidige achtergevels van de historische panden (Vlamingstraat, Cordouanierstraat) weer in hun luister hersteld worden (want het waren voorgevels langs een drukke waterweg), dat er een wandelpad komt langs de rei op die aangespoelde gronden ...Deze rei nu deel van het rioolstelsel moet opgewaardeerd worden en proper water bevatten. Ze moet als deel van de globale waterhuishouding van de stad Brugge ook weer (zoals alle andere reien ook) opnieuw opgenomen worden in de atlas van de waterlopen. Als in Utrecht de gedempte omwalling van de stad weer opengemaakt kan worden moet in Brugge toch minstens de Kraanrei een voorbeeld worden van de visionaire kracht van de bestuurders van deze werelderfgoedstad. Dus nu beginnen en spreiden over een hele periode zou getuigen van visie en durf.
Francis Lenaers
Het rijke maritieme verleden van Brugge kan inderdaad veel meer in de kijker geplaatst worden. Hier ligt een unieke kans om erfgoed zoals het Tolhuis, de Poortersloge e.d. nog beter te valoriseren. Dit originele idee verdient alle steun.
Herman Gevaert
Zeker verantwoord ! Als stadsgids zou je veel duidelijker uitleg kunnen geven. Zelfs Brugelingen weten van de Kraanrei weinig of niets.
Julien De Jaeger
Ik vind dit een waardevol idee van collega Tony . Een " kosten-baten " analyse moet duidelijkheid scheppen over eventueel volgende stappen. Destijds werden in vele middeleeuwse steden een deel van de waterwegen dichtgegooid om goede redenen . Vandaag kijken meerdere van die steden uit om een deel terug open te leggen , vooral om toeristische aspecten. Als nu op het Zand een stuk van de reitjes terug bloot gelegd wordt , is het wellicht verantwoord de Kraanrei ter hoogte van " het middeleeuwse kloppend hart " ook zichtbaar te maken . Het kan een extra troef zijn voor Brugge en zijn toerisme ! Een " opkikkertje " kunnen we wel gebruiken in deze moeilijke tijden ! Mvg, Julien.
johan.catrysse@...
leuk idee om het historische brugge nog een beetje meer naar boven te brengen koppelen aan de Marcus Gerard kaart of andere met de historische loop van de reien
Marc Willems
Leuk idee om de maritieme geschiedenis te vertellen op de plek van oorsprong. Voor mij part mag ook het J.van Eyckplein open zodat de Spiegelrei tot aan de Poortersloge loopt. In Diest slaagde men er in de destijds overwelfde Demer in de stad terug helemaal open te maken. Herstel van ons erfgoed is alleen zinvol als het authentiek is en een meerwaarde voor het reeds gebodene. De middeleeuwse handelsfunctie is nu ondergewaardeerd. Genoeg kaas, bier en kant, geef tolhuizen en beurzen, aken kranen en dokken een nieuw kans.
Rony De Coster
Brugge heeft nood aan zulke creatieve ideeën. De verwezenlijking ervan biedt toch een zekere historische en culturele meerwaarde in vergelijking met de oververzadiging aan chocolade en bier.
Hugo
Prachtig idee. Doen!!
Philippe Decruynaere
Zeer mooi voorstel om een stukje Brugs patrimonium terug 'zichtbaar' te maken. Hopelijk slagen de initiatiefnemers in hun opzet!

Pagina's

Jouw reactie