Zeebrugge, het net iets andere dorp

20 maart 2018

'Elke wijk heeft zijn eigenheid en karakter'

Ruth Soenen is een Antwerpse doctor in de antropologie. Ze groeide op als het kind van de eerste generatie buurtwerkers en werkte twintig jaar op verschillende universiteiten rond thema’s als stedelijke migratie en armoede. Sinds 2008 werkt Ruth als zelfstandig antropologe. Met haar bedrijf Simply Community onderzoekt ze de sociale samenhang in de stad en observeert ze wijken. Ze komt dagelijks in contact met diversiteit en legt contacten met allerlei mensen.
In januari 2017 verbleef Ruth een week in Hotel Atlas in de Zeebrugse Strandwijk. Van daaruit deed ze onderzoek dat kaderde in de studie over de heropleving van Zeebrugge. Haar inzichten werden verwerkt in een rapport dat werd opgenomen in de globale studie.

Waarop lag de focus tijdens je verblijf in Zeebrugge?
RUTH SOENEN Zeebrugge is een dorp, een plek waar mensen elkaar vrij goed kennen en waar ze persoonlijke informatie over elkaar hebben. Als antropologe ben je tijdens zo’n onderzoek enerzijds een insider, want je wilt deel uitmaken van de groep. Anderzijds ben je ook een outsider. Je moet immers objectief kunnen observeren. Tijdens mijn verblijf concentreerde ik me op kleine, alledaagse dingen, weg van visies en ideologieën.

Wat viel je het meeste op?
R. SOENEN Als je aan Zeebruggenaars vraagt hoe lang ze er al wonen, vertellen ze geregeld waar ze geboren zijn. Vaak blijkt dat thuis in Zeebrugge te zijn. In het hoofd van de Zeebruggenaar verschilt dat met een geboorte in een naburige gemeente of in het ziekenhuis. Als je het zo bekijkt, zijn er verschillende bewonersgroepen: de geboren en getogen Zeebruggenaren, de ‘aangespoelden’ die er later kwamen wonen en de tweedeverblijvers.
De Zeebruggenaar voelt zich – vaak terecht – wat achtergesteld. Er zijn investeringen nodig in de verschillende wijken en die moeten op hun beurt beter worden verbonden met elkaar. Het viel me op dat Zeebrugge een sterk uitgebouwd maar vrij gesloten verenigingsleven heeft. Volgens mij zouden er heel wat kansen ontstaan als die organisaties meer met elkaar in contact zouden komen en nieuwe leden zouden aantrekken.
Zeebrugge is ook een plek van vissers en havenarbeiders. Het combineert een dorps karakter met een stedelijke ambiance (zoals de sfeer in stedelijke arbeiderswijken die sfeer is in zeebrugge o.a te vinden in cafeetjes en tijdens het carnaval) en is een mengelmoes van mensen die er werken, wonen, op de vlucht zijn of verblijven tijdens de vakantie. Daarom noem ik Zeebrugge in mijn verslag het ‘net iets andere dorp’.

Welke plek in Zeebrugge is jou het meeste bijgebleven?
R. SOENEN Dat is moeilijk te zeggen. Elke wijk heeft zijn eigenheid en karakter. In Zeebrugge Dorp ligt de focus minder op het toerisme en meer op de bewoners en de jonge gezinnen die er wonen. Het Sint-Donaaspark werd heel mooi heraangelegd, met inspraak van de buurt. In de Strandwijk is er het uitgestrekte strand en voel je de rust. Het is een plek die wat vergane glorie uitstraalt en levendigheid mist, maar het heeft enorm veel potentieel. Ten slotte zijn er de Visserswijk met het visserskruis dat een belangrijke symbolische waarde heeft voor sommige bewoners maar waar ook hondenbaasjes graag wandelen, waar tweede verblijvers in sommige cafeetjes mixen met mensen die komen werken in zeebrugge en met bewoners- en de Stationswijk die dankzij het buurtwerk heel wat te bieden hebben.

Welke initiatieven kunnen de leefbaarheid op korte termijn verhogen?
R. SOENEN Zonder twijfel die projecten die de oudere en de jongere generatie samenbrengen, zoals een fit-o-meter in een diversiteitsjasje die samen met de Zeebruggenaar wordt ontworpen. Daarnaast is een hondenloopweide die mensen samenbrengt een goed idee. Ruimtelijke ingrepen op mensenmaat en het beter verbinden van de verschillende wijken worden zeer belangrijk in de toekomst.

Hoe zie je dat?
RUTH SOENEN Heel wat mensen wandelen graag en daar kun je in Zeebrugge veel mee doen. Je kunt bijvoorbeeld een mooie wandeling maken van de Strandwijk naar de Visserswijk. Het leggen van verbindingen is zeer interessant. Je kunt ideeën errond uitwerken met lokale partners, zoals de technische school of de lokale verenigingen.

Uit je verslag blijkt dat Zeebruggenaren zich in de steek gelaten voelen door de Stad. Hoe komt dat?
R. SOENEN Er heerst een soort gevoel van anti-stedelijkheid. Enerzijds is Zeebrugge een dorp, maar anderzijds zijn er heel wat stedelijke elementen die niet altijd voor een evidente balans zorgen. Sommige Zeebruggenaren vinden dat de Stad de lokale context te weinig kent of dat er een gebrek aan communicatie is. Toch merk ik dat het stadsbestuur initiatieven neemt die niet te onderschatten zijn. Kleinere ingrepen hebben vaak een groot effect, zo stel ik voor om onder meer in te zetten op het beperken van de geluidshinder op sommige plekken of een project op te starten waar ouderen naar de winkel gebracht worden op bepaalde momenten in de week of een speeltuin waar je geen winkeltje speelt maar ‘haventje ‘ speelt. Deze kleine ingrepen lijken misschien banaal maar als er een serie van dergelijke ingrepen op mensenmaat geïnstalleerd wordt, kunnen ze wel een collectief effect hebben op het totale sociale klimaat in Zeebrugge.Ook andere overheden en de haven hebben een duidelijke impact op Zeebrugge. Dat heeft nadelen maar ook voordelen, zoals de werkgelegenheid in de haven.

Welke aanbevelingen heb je voor de Stad en de Zeebruggenaren?
R. SOENEN De Stad moet mensen aantrekken – een wijkregisseur bijvoorbeeld - die projecten mee kunnen trekken en mensen samenbrengen.
Ook belangrijk is het opstarten van projecten die op korte termijn heel wat dynamiek kunnen creëren: het stimuleren van werken met streekproducten, het sportprogramma op het strand verder uitbouwen, het stimuleren van de lokale horeca, de traditie van de Vlaamse tearoom aan zee maar ook aangevuld met mobiele en tijdelijke strandbars, het uitwerken van een winterprogramma... Daarnaast denk ik ook aan degelijke accommodatie voor de vrachtwagenchauffeurs en geluidstemperende maatregelen aan drukke wegen en rond de haven.

Een leefbare stad moet de gezelligheid van een thuis naar het publieke domein brengen. Zo kan ook het dorpsleven blijven bestaan en kan Zeebrugge een heel bijzonder dorp blijven. Mijn oproep is dan ook om die stedelijke huiselijkheid in Zeebrugge te creëren, met plekken waar iedereen welkom is en zich thuis voelt.

___

www.detoekomstvan zeebrugge.be

© Afbeelding Stefan De Wickere - persfotograaf

Zie ook

7 juli 2019

Sinds eind maart tot het begin van de zomer trok het nieuwe stadsbestuur de Brugse wijken in. Het doet dit onder de naam ‘buurt aan de beurt’. 

30 oktober 2018

In deze brochure krijg je tips om jouw buurt te vergroenen, mooier, duurzamer en warmer te maken.